Ρήξη στροφικού πετάλου (τενόντων ώμου): συμπτώματα και πότε χρειάζεται χειρουργείο

Το στροφικό πέταλο αποτελείται από τους μυς και τους τένοντες που περιβάλλουν την άρθρωση του ώμου, σταθεροποιούν την κεφαλή του βραχίονα μέσα στην υποδοχή της και κινούν το χέρι. Η ρήξη μπορεί να είναι μερική, όταν ο τένοντας έχει φθαρεί αλλά δεν έχει κοπεί τελείως, ή πλήρης, όταν ο τένοντας αποκολλάται από το οστό. Όσο πιο μεγάλη η ρήξη, τόσο μεγαλύτερη συνήθως και η αδυναμία στον ώμο. Είναι ένα από τα πιο συχνά προβλήματα του ώμου στους ενήλικες και γίνεται ακόμη πιο συχνή όσο μεγαλώνει η ηλικία.

Η ρήξη μπορεί να συμβεί με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι ένας ξαφνικός τραυματισμός, όπως μια πτώση, μια απότομη άρση βάρους ή ένα εξάρθρημα του ώμου. Ο δεύτερος, πιο συχνός, είναι η σταδιακή φθορά με τον χρόνο: ο τένοντας εκφυλίζεται με την ηλικία και τη χρήση, η αιμάτωσή του μειώνεται, και οστικές προεξοχές κάτω από το ακρώμιο τον τρίβουν, κάτι που ονομάζεται σύνδρομο πρόσκρουσης. Οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις πάνω από το κεφάλι, στη δουλειά ή στον αθλητισμό, επιταχύνουν αυτή τη φθορά.

Ορισμένοι άνθρωποι κινδυνεύουν περισσότερο. Ο κίνδυνος αυξάνεται μετά τα 40 και όσο περνούν τα χρόνια, ενώ πιο εκτεθειμένοι είναι όσοι κάνουν επαναλαμβανόμενες κινήσεις πάνω από το κεφάλι, όπως ελαιοχρωματιστές, ξυλουργοί και αθλητές του τένις, της κολύμβησης ή του μπάσκετ. Προηγούμενος τραυματισμός ή χρόνια φλεγμονή στον ώμο επιβαρύνουν επίσης τους τένοντες.

Το πιο συνηθισμένο σύμπτωμα είναι ο πόνος στον ώμο, που συχνά χειροτερεύει όταν σηκώνετε το χέρι πάνω από το ύψος του ώμου και όταν κοιμάστε πάνω στην πλευρά που πονάει. Μαζί με τον πόνο εμφανίζεται αδυναμία: δυσκολεύεστε να σηκώσετε ή να στρέψετε το χέρι, ακόμη και για απλές κινήσεις. Συχνά υπάρχει και περιορισμένο εύρος κίνησης, ενώ κάποιοι ακούν ήχους τριξίματος όταν κινούν τον ώμο. Σε ορισμένες εκφυλιστικές ρήξεις ο πόνος μπορεί να είναι ήπιος και να κυριαρχεί η αδυναμία, γι’ αυτό και δεν πρέπει να αγνοείται.

Ο ορθοπαιδικός ξεκινά με το ιστορικό και μια κλινική εξέταση, ελέγχοντας την ευαισθησία, το εύρος κίνησης και τη δύναμη του ώμου με ειδικές δοκιμασίες. Για να επιβεβαιωθεί η ρήξη και να εκτιμηθεί το μέγεθός της, συνήθως χρειάζεται απεικονιστικός έλεγχος: ακτινογραφία για τυχόν οστικές προεξοχές ή αρθρίτιδα, και υπέρηχος ή μαγνητική τομογραφία για να φανούν οι τένοντες.

Παρόλο που ο τένοντας δεν επουλώνεται μόνος του, πολλοί ασθενείς πετυχαίνουν σημαντική ανακούφιση και καλή λειτουργία χωρίς χειρουργείο, ενδυναμώνοντας τους μυς γύρω από τον ώμο. Η συντηρητική αγωγή περιλαμβάνει ξεκούραση και προσαρμογή των δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν τον ώμο, αντιφλεγμονώδη φάρμακα μετά από σύσταση του γιατρού, φυσικοθεραπεία με ασκήσεις ενδυνάμωσης, καθώς και εγχύσεις κορτικοστεροειδών για τον πόνο και το πρήξιμο. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να προταθούν και βιολογικές θεραπείες, όπως το PRP. Η συντηρητική αγωγή είναι συχνά η πρώτη επιλογή, ειδικά στις μικρές ή εκφυλιστικές ρήξεις.

Η απόφαση για χειρουργείο εξαρτάται από το είδος και το μέγεθος της ρήξης, την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας και το πόσο ανταποκρίνεται ο ασθενής στη συντηρητική αγωγή. Το χειρουργείο συνήθως προτείνεται όταν:

• Η συντηρητική αγωγή δεν έφερε βελτίωση μετά από αρκετούς μήνες.
• Υπάρχει πλήρης ή μεγάλη ρήξη με σημαντική αδυναμία στον ώμο.
• Η ρήξη οφείλεται σε πρόσφατο, ξαφνικό τραυματισμό, ιδίως σε δραστήριο άτομο, όπου η έγκαιρη αποκατάσταση δίνει καλύτερα αποτελέσματα.
• Οι απαιτήσεις της δουλειάς ή του αθλητισμού σας επιβαρύνουν σταθερά τον ώμο.

Ο χρόνος εδώ έχει σημασία. Μια μεγάλη ρήξη που μένει χωρίς αντιμετώπιση μπορεί να μεγαλώσει και ο μυς να ατροφήσει με τα χρόνια, κάτι που κάνει την επιδιόρθωση δυσκολότερη αργότερα. Γι’ αυτό, όταν τα συμπτώματα επιμένουν, η έγκαιρη εκτίμηση από εξειδικευμένο ορθοπαιδικό είναι το πιο σημαντικό βήμα.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η επιδιόρθωση γίνεται αρθροσκοπικά, μέσα από πολύ μικρές τομές: ο χειρουργός βλέπει το εσωτερικό της άρθρωσης με μια μικρή κάμερα και ξαναστερεώνει τον τένοντα στο οστό. Είναι η λιγότερο επεμβατική μέθοδος, συχνά με έξοδο την ίδια ημέρα. Σε μια μερική ρήξη μπορεί να αρκεί ο καθαρισμός και η εξομάλυνση του τένοντα. Η φυσικοθεραπεία μετά την επέμβαση είναι καθοριστική, και η πλήρης ανάρρωση χρειάζεται υπομονή, καθώς ο τένοντας κολλάει σιγά σιγά στο οστό και μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες έως και έναν χρόνο.

Η αποκατάσταση γίνεται σταδιακά και με σαφή σειρά. Τις πρώτες εβδομάδες ο ώμος προστατεύεται, συνήθως με ανάρτηση, ώστε να προλάβει να επουλωθεί ο τένοντας. Ακολουθούν ήπιες, παθητικές κινήσεις, στη συνέχεια ενεργητικές και, αργότερα, ασκήσεις ενδυνάμωσης, πάντα με την καθοδήγηση του φυσικοθεραπευτή. Η τήρηση αυτού του προγράμματος είναι που εξασφαλίζει το καλό τελικό αποτέλεσμα.