Ρήξη μηνίσκου και περπάτημα: πότε επιτρέπεται, τι να αποφεύγετε και πότε χρειάζεται εξέταση
Διάρκεια ζωής αρθροπλαστικής ισχίου και γόνατος: πόσα χρόνια κρατάει η πρόθεση και πότε χρειάζεται αναθεώρηση
«Πόσα χρόνια θα μου κρατήσει;» Είναι από τις πρώτες ερωτήσεις που κάνει όποιος σκέφτεται να βάλει πρόθεση στο ισχίο ή στο γόνατο. Κάποιοι μάλιστα αναβάλλουν την επέμβαση για χρόνια, με τη σκέψη ότι «αν τη βάλω τώρα, σε λίγο θα πρέπει να την αλλάξω».
Τα στοιχεία από εκατοντάδες χιλιάδες ασθενείς δείχνουν μια πολύ πιο ενθαρρυντική εικόνα. Οι περισσότερες προθέσεις λειτουργούν για δεκαετίες και ένα μεγάλο ποσοστό δεν χρειάζεται ποτέ δεύτερο χειρουργείο. Παρακάτω θα δείτε τι σημαίνει στην πράξη «διάρκεια ζωής» μιας αρθροπλαστικής, από τι εξαρτάται, ποια σημάδια θέλουν έλεγχο και τι μπορείτε να κάνετε εσείς ώστε η νέα άρθρωση να κρατήσει όσο περισσότερο γίνεται.
Τι σημαίνει «διάρκεια ζωής» μιας πρόθεσης
Μια πρόθεση δεν έχει ημερομηνία λήξης, όπως ένα φάρμακο. Όταν οι ορθοπαιδικοί μιλούν για τη διάρκεια ζωής της, εννοούν πόσα χρόνια μετά την επέμβαση η πρόθεση παραμένει στη θέση της χωρίς να χρειαστεί νέα επέμβαση, δηλαδή αναθεώρηση. Γι’ αυτό τα στοιχεία που ακολουθούν δίνονται ως ποσοστά: από κάθε 100 ασθενείς, πόσοι έχουν ακόμη την αρχική τους πρόθεση μετά από 15, 20 ή 25 χρόνια.
Δύο πράγματα αξίζει να έχετε υπόψη. Πρώτον, τα ποσοστά αυτά είναι μέσοι όροι για όλους τους ασθενείς και για όλα τα είδη προθέσεων, άρα δεν προβλέπουν τι θα συμβεί στη δική σας άρθρωση. Δεύτερον, για να μετρηθούν τα 25 χρόνια, οι ασθενείς αυτοί χειρουργήθηκαν πριν από πολλά χρόνια, με τα υλικά της εποχής τους. Τα νεότερα στοιχεία για τις σύγχρονες προθέσεις ισχίου, που θα δείτε παρακάτω, είναι ακόμη καλύτερα: στα 20 χρόνια, περίπου 94 στους 100 ασθενείς δεν είχαν χρειαστεί αναθεώρηση.
Πόσα χρόνια κρατάει μια αρθροπλαστική ισχίου
Η πιο αξιόπιστη απάντηση προέρχεται από μεγάλες επιστημονικές μελέτες και εθνικά μητρώα αρθροπλαστικών, που καταγράφουν και παρακολουθούν την πορεία των ασθενών για πολλά χρόνια. Μια νεότερη διεθνής ανάλυση, που δημοσιεύθηκε το 2026 και συγκέντρωσε δεδομένα από περισσότερες από 1,9 εκατομμύρια ολικές αρθροπλαστικές ισχίου, έδειξε ότι οι σύγχρονες προθέσεις παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά μακροχρόνιας διατήρησης, χωρίς να χρειαστούν χειρουργική αναθεώρηση:
- στα 20 χρόνια, σε περίπου 94 από τους 100 ασθενείς
- στα 25 χρόνια, σε περίπου 93 από τους 100, βάσει στατιστικής εκτίμησης
- στα 30 χρόνια, σε περίπου 92 από τους 100, βάσει στατιστικής εκτίμησης
Με απλά λόγια, τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η μεγάλη πλειονότητα των σύγχρονων προθέσεων ισχίου μπορεί να διατηρηθεί για περισσότερες από δύο δεκαετίες χωρίς νέα επέμβαση. Χρειάζεται, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι τα ποσοστά για τα 25 και 30 χρόνια αποτελούν στατιστικές προβλέψεις, βασισμένες στα διαθέσιμα δεδομένα μακροχρόνιας παρακολούθησης, και όχι αποτελέσματα πραγματικής παρακολούθησης αντίστοιχης διάρκειας.
Η βελτίωση αυτή συνδέεται κυρίως με την εξέλιξη των υλικών και των επιφανειών τριβής των σύγχρονων προθέσεων, όπως τα νεότερα κεραμικά και το πολυαιθυλένιο υψηλής αντοχής στη φθορά. Αντίθετα, ορισμένοι παλαιότεροι τύποι εμφυτευμάτων, όπως οι προθέσεις με επιφάνειες τριβής από μέταλλο σε μέταλλο, εμφάνισαν υψηλότερα ποσοστά αποτυχίας. Η επιλογή της κατάλληλης πρόθεσης γίνεται εξατομικευμένα, με βάση την ηλικία, την κατάσταση των οστών και τις ανάγκες κάθε ασθενούς. Δείτε περισσότερα για την ολική αρθροπλαστική ισχίου και για τα εξατομικευμένα εμφυτεύματα.
Πόσα χρόνια κρατάει μια αρθροπλαστική γόνατος
Και στο γόνατο τα στοιχεία είναι ενθαρρυντικά. Μια ανάλυση από εθνικά μητρώα, με σχεδόν 300.000 ολικές αρθροπλαστικές γόνατος, έδειξε ότι η πρόθεση λειτουργούσε ακόμη χωρίς αναθεώρηση:
- στα 15 χρόνια, σε περίπου 93 από τους 100 ασθενείς
- στα 20 χρόνια, σε περίπου 90 από τους 100
- στα 25 χρόνια, σε περίπου 82 από τους 100
Διαφορετική είναι η εικόνα στη μερική αρθροπλαστική γόνατος, όπου αντικαθίσταται μόνο το τμήμα της άρθρωσης που έχει φθαρεί. Εκεί τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν περίπου 77, 72 και 70 στους 100. Αυτό δεν κάνει τη μερική αρθροπλαστική κακή επιλογή, αφού έχει τα δικά της πλεονεκτήματα, όπως καλύτερη λειτουργία του γόνατος και λιγότερο πόνο μετά την επέμβαση. Σημαίνει ότι η απόφαση για ολική ή μερική παίρνεται με βάση το πόσο έχει φθαρεί το γόνατο και τι ταιριάζει στον κάθε ασθενή, και ότι αξίζει να γνωρίζετε τη διαφορά πριν αποφασίσετε. Δείτε επίσης τη σελίδα για την ολική αρθροπλαστική γόνατος.
Από τι εξαρτάται πόσο θα κρατήσει
Η διάρκεια ζωής μιας πρόθεσης δεν είναι ίδια για όλους. Οι παράγοντες που μετρούν περισσότερο είναι:
- 1
Η ηλικία την ώρα της επέμβασης. Σε όσους χειρουργούνται μετά τα 70, ο κίνδυνος να χρειαστούν κάποτε αναθεώρηση ισχίου ή γόνατος είναι περίπου 5 στους 100 για όλη την υπόλοιπη ζωή τους. Όσο νεότερος είναι ο ασθενής, τόσο μεγαλύτερος είναι αυτός ο κίνδυνος, κάτι λογικό αφού θα ζήσει περισσότερα χρόνια με την πρόθεση. Στους άνδρες που χειρουργούνται στις αρχές των 50 φτάνει περίπου τους 35 στους 100, ενώ στις γυναίκες της ίδιας ηλικίας είναι χαμηλότερος. Γι’ αυτό η απόφαση σε νεότερους ασθενείς χρειάζεται ιδιαίτερη συζήτηση με τον χειρουργό. Περισσότερα θα βρείτε στο άρθρο Αρθροπλαστική: υπάρχει (α)κατάλληλη ηλικία;
- 2
Ο τύπος της αρθροπλαστικής. Όπως είδατε, η ολική αρθροπλαστική γόνατος κρατά κατά μέσο όρο περισσότερο από τη μερική.
- 3
Το εμφύτευμα. Τα υλικά και ο σχεδιασμός της πρόθεσης επηρεάζουν τη διάρκειά της, όπως φάνηκε με τις προθέσεις ισχίου από μέταλλο σε μέταλλο.
- 4
Το σωματικό βάρος και το είδος της δραστηριότητας. Το αυξημένο βάρος και οι επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες υψηλής κρούσης επιβαρύνουν την πρόθεση και συμβάλλουν με τα χρόνια στη χαλάρωσή της.
- 5
Οι επιπλοκές. Μια λοίμωξη, ένα κάταγμα γύρω από την πρόθεση ή, στο ισχίο, μια εξάρθρωση μπορεί να οδηγήσουν σε αναθεώρηση νωρίτερα από ό,τι θα χρειαζόταν λόγω φθοράς.
Γιατί μια πρόθεση μπορεί να χρειαστεί αλλαγή
Οι λόγοι για τους οποίους αλλάζει μια πρόθεση χωρίζονται σε δύο ομάδες: όσους εξελίσσονται σιγά σιγά με τα χρόνια και όσους προκύπτουν από κάποια επιπλοκή.
Λόγοι που εξελίσσονται με τα χρόνια:
- Φθορά. Οι επιφάνειες της πρόθεσης που κινούνται η μία πάνω στην άλλη φθείρονται σταδιακά. Η φθορά, για παράδειγμα του πλαστικού ενθέματος, μπορεί να προκαλέσει πόνο ή πρήξιμο και συμβάλλει στη χαλάρωση.
- Χαλάρωση. Η πρόθεση χάνει τη σταθερή της πρόσφυση στο οστό. Όταν δεν οφείλεται σε μικρόβιο αλλά στη φθορά του χρόνου ή σε τεχνικό πρόβλημα της αρχικής επέμβασης, λέγεται άσηπτη. Όταν οφείλεται σε λοίμωξη, λέγεται σηπτική.
Λόγοι που οφείλονται σε επιπλοκές:
- Λοίμωξη. Η λοίμωξη μπορεί να περιορίζεται στους επιφανειακούς ιστούς ή να επεκτείνεται βαθύτερα, στους ιστούς γύρω από την πρόθεση. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την έκταση της λοίμωξης και απαιτεί έγκαιρη ιατρική εκτίμηση. Σε περιπροθετική λοίμωξη μπορεί να χρειαστεί χειρουργικός καθαρισμός ή αναθεώρηση, σε συνδυασμό με κατάλληλη αντιμικροβιακή θεραπεία.
- Εξάρθρωση ή αστάθεια. Στο ισχίο, η κεφαλή της πρόθεσης μπορεί να βγει από τη θέση της, είτε όσο η άρθρωση ακόμη επουλώνεται είτε πολλά χρόνια αργότερα. Στο γόνατο, το αντίστοιχο πρόβλημα είναι η αστάθεια, η αίσθηση ότι η άρθρωση «φεύγει» όταν σηκώνεστε ή περπατάτε.
- Κάταγμα του οστού γύρω από την πρόθεση, για παράδειγμα μετά από μια πτώση.
- Λάθος θέση των εμφυτευμάτων. Ένας λανθασμένος προσανατολισμός τους στην αρχική επέμβαση μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αποτυχία της αρθροπλαστικής.
- Επίμονος πόνος στην άρθρωση.
Σημάδια ότι η πρόθεση θέλει έλεγχο
Αν έχετε αρθροπλαστική εδώ και χρόνια, το πιο σημαντικό σημάδι είναι ο πόνος που δεν υπήρχε: η άρθρωση ήταν για καιρό ήσυχη και τώρα πονά, ή ο πόνος δυναμώνει σιγά σιγά. Στο γόνατο προσέξτε ακόμη το πρήξιμο, τη δυσκαμψία ή τη δυσκολία να το λυγίσετε, και την αίσθηση ότι είναι ασταθές όταν στέκεστε ή περπατάτε. Στο ισχίο, θέλουν έλεγχο ο πόνος μαζί με έναν ήχο σαν «κλικ» από την άρθρωση και η αίσθηση ότι κινείστε πιο δύσκολα από ό,τι συνήθως.
Διαφορετικά είναι τα σημάδια που μετρούν τις πρώτες εβδομάδες μετά το χειρουργείο. Επικοινωνήστε αμέσως με τον χειρουργό σας αν έχετε πυρετό ή ρίγη, αν το τραύμα κοκκινίζει όλο και περισσότερο ή βγάζει υγρό ή πύον, ή αν εμφανίσετε πόνο στη γάμπα ή πρήξιμο που δεν υποχωρεί όταν ανεβάζετε το πόδι, γιατί μπορεί να είναι σημάδια λοίμωξης ή θρόμβου. Αν μαζί με πόνο ή πρήξιμο στο πόδι εμφανιστεί δύσπνοια ή πόνος στο στήθος, ζητήστε αμέσως βοήθεια στα επείγοντα.
Ένας νέος πόνος σε άρθρωση με πρόθεση δεν είναι κάτι που περιμένουμε να «περάσει μόνος του». Όσο νωρίτερα σας εξετάσει έμπειρος ορθοπαιδικός, τόσο πιο πιθανό είναι να μην έχει προλάβει να φθαρεί σημαντικά το οστό γύρω από την πρόθεση, κάτι που μετράει πολύ για την επιτυχία μιας αναθεώρησης, αν τελικά χρειαστεί.
Τι γίνεται όταν η πρόθεση φθαρεί: η αναθεώρηση
Η αναθεώρηση είναι η επέμβαση στην οποία αφαιρείται μέρος ή το σύνολο της πρόθεσης και τοποθετείται νέα. Είναι πιο απαιτητική από την πρώτη αρθροπλαστική, και η επιτυχία της στηρίζεται στη σωστή διάγνωση, στον προσεκτικό προεγχειρητικό σχεδιασμό, στην επιλογή των κατάλληλων υλικών και στην εμπειρία του χειρουργού.
Το πρώτο βήμα είναι να βρεθεί η αιτία του προβλήματος. Εκτός από την κλινική εξέταση και τις απεικονιστικές εξετάσεις, γίνονται συνήθως εξετάσεις αίματος, ενώ με παρακέντηση λαμβάνεται υγρό από την άρθρωση για ανάλυση, ώστε να φανεί αν υπάρχει λοίμωξη. Από την αιτία εξαρτάται και το αν θα αλλάξει όλη η πρόθεση ή μόνο κάποια τμήματά της. Αναλυτικά για την επέμβαση θα βρείτε στις σελίδες για την αναθεώρηση αρθροπλαστικής ισχίου και την αναθεώρηση αρθροπλαστικής γόνατος.
Τι μπορείτε να κάνετε εσείς για να κρατήσει περισσότερο
Κάποια πράγματα δεν εξαρτώνται από εσάς, όπως η ηλικία ή η φθορά του χρόνου. Άλλα όμως εξαρτώνται:
- Μην παραλείψετε την αποκατάσταση. Οι ασκήσεις που ξεκινούν από τις πρώτες εβδομάδες βοηθούν τη δύναμη και την κινητικότητα της άρθρωσης όχι μόνο στην ανάρρωση, αλλά και μακροπρόθεσμα. Όσο η άρθρωση επουλώνεται, τηρήστε τις προφυλάξεις που σας έδωσε ο χειρουργός, για παράδειγμα να μη γονατίζετε πάνω στο νέο γόνατο ή να μην κάνετε άλματα και απότομες στροφές με το νέο ισχίο, μέχρι να σας πει ότι επιτρέπονται. Δείτε τις συμβουλές για την αποκατάσταση μετά την αρθροπλαστική.
- Μείνετε δραστήριοι, με μέτρο. Η τακτική ήπια άσκηση προστατεύει τη νέα άρθρωση. Το κολύμπι, το ποδήλατο και το περπάτημα την επιβαρύνουν λιγότερο από αθλήματα υψηλής κρούσης, όπως το τζόγκινγκ, το σκι ή το μπάσκετ.
- Κρατήστε φυσιολογικό βάρος. Το αυξημένο σωματικό βάρος επιβαρύνει την πρόθεση και συμβάλλει στη χαλάρωσή της.
- Προλάβετε τις πτώσεις. Το κάταγμα γύρω από την πρόθεση είναι από τις αιτίες αναθεώρησης, γι’ αυτό ό,τι μειώνει τον κίνδυνο πτώσης προστατεύει και τη νέα άρθρωση.
- Μην παραλείπετε τις επανεξετάσεις. Οι προγραμματισμένες επανεξετάσεις είναι μέρος της προστασίας της πρόθεσης. Ενημερώνετε τον χειρουργό σας για κάθε νέο πόνο, πρήξιμο ή αστάθεια, και επικοινωνήστε αμέσως μαζί του αν έχετε πυρετό ή αλλαγές στο τραύμα.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσα χρόνια κρατάει το εμφύτευμα στην αρθροπλαστική ισχίου;
Οι σύγχρονες προθέσεις ισχίου σχεδιάζονται για να λειτουργούν τουλάχιστον 15 χρόνια, και στην πράξη πολλές κρατούν πολύ περισσότερο: στα 20 χρόνια, περίπου 94 στους 100 ασθενείς έχουν ακόμη την αρχική τους πρόθεση, και στα 30 χρόνια περίπου 92 στους 100, βάσει στατιστικής εκτίμησης. Η πρόθεση δεν αλλάζει επειδή συμπληρώθηκαν κάποια χρόνια. Αναθεώρηση χρειάζεται όταν διαπιστωθεί πρόβλημα, όπως φθορά, χαλάρωση ή λοίμωξη.
Παίζει ρόλο ο τύπος του εμφυτεύματος στο πόσο θα κρατήσει η πρόθεση ισχίου;
Ναι. Η πρόθεση ισχίου αποτελείται από επιμέρους εμφυτεύματα, και ο συνδυασμός τους επηρεάζει το πόσα χρόνια θα λειτουργήσει. Τα αποτελέσματα διαφέρουν από τύπο σε τύπο: οι προθέσεις με επιφάνειες τριβής από μέταλλο σε μέταλλο είχαν πολύ περισσότερες αποτυχίες, ενώ οι συνδυασμοί που χρησιμοποιούνται ακόμη συχνά είχαν στα 15 χρόνια καλύτερα αποτελέσματα από τον μέσο όρο. Ποιο εμφύτευμα ταιριάζει σε κάθε ασθενή το αποφασίζει ο χειρουργός. Περισσότερα θα βρείτε στο άρθρο για τα εξατομικευμένα εμφυτεύματα στην αρθροπλαστική ισχίου.
Είναι φυσιολογικό να πονάει το γόνατο μετά από ολική αρθροπλαστική;
Μέχρι ενός σημείου, ναι. Το πρήξιμο είναι αναμενόμενο: είναι πιο έντονο τις πρώτες εβδομάδες, ενώ ένα ηπιότερο πρήξιμο μπορεί να κρατήσει 3 έως 6 μήνες. Ο πόνος μειώνεται όσο προχωρά η ανάρρωση, αν και η πορεία δεν είναι ίδια σε όλους. Όταν ο πόνος και η δυσκαμψία κρατούν περισσότερο, η φυσικοθεραπεία και οι κατάλληλες ασκήσεις μπορεί να βοηθήσουν. Αντίθετα, ο πόνος που επιμένει, ή που εμφανίζεται χρόνια μετά ενώ το γόνατο ήταν καλά, χρειάζεται έλεγχο από ορθοπαιδικό, γιατί ο επίμονος πόνος είναι από τους λόγους που μια πρόθεση μπορεί να χρειαστεί αναθεώρηση.
Μπορεί να εξαρθρωθεί η πρόθεση του ισχίου;
Ναι, αν και δεν είναι συχνό. Μπορεί να συμβεί όσο η άρθρωση επουλώνεται, αλλά και πολλά χρόνια μετά την επέμβαση. Μπορεί να προκαλέσει πόνο ή πρήξιμο, και κάποιοι περιγράφουν έναν ήχο σαν «κλικ» από την άρθρωση. Χρειάζεται εκτίμηση από ορθοπαιδικό, και μερικές φορές νέα επέμβαση για να διορθωθεί. Οι προφυλάξεις που δίνονται μετά το χειρουργείο υπάρχουν ακριβώς για να προστατεύουν τη νέα άρθρωση από την εξάρθρωση.
Πηγές
- The Lancet, How long does a hip replacement last? A systematic review and meta-analysis of case series and national registry reports with more than 15 years of follow-up.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6376618/ - The Lancet, Survivorship of modern total hip replacement to 30 years: systematic review, meta-analysis, and extrapolation of global joint registry data.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41763743/ - The Lancet, How long does a knee replacement last? A systematic review and meta-analysis of case series and national registry reports with more than 15 years of follow-up.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6381229/ - The Lancet, The effect of patient age at intervention on risk of implant revision after total replacement of the hip or knee: a population-based cohort study.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5522532/ - NHS, Complications of a hip replacement.
https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/hip-replacement/complications-of-a-hip-replacement/ - NHS, Complications of a knee replacement.
https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/knee-replacement/complications/ - NHS, Recovering from a hip replacement.
https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/hip-replacement/recovering-from-a-hip-replacement/ - NHS, Recovering from a knee replacement.
https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/knee-replacement/recovery/
Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση από τον θεράποντα ιατρό.
Κλείστε το ραντεβού σας
Συμπληρώστε τη φόρμα και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας για την εξατομικευμένη αξιολόγηση της περίπτωσής σας.
Προτιμάτε τηλέφωνο; Καλέστε στο +30 213 029 9117 ή στείλτε email στο info@athensorthoexperts.gr