Ρήξη Τενόντων Ώμου

Ο ώμος είναι άρθρωση σφαίρας και κοτύλης, που σχηματίζεται από το βραχιόνιο οστό, την ωμοπλάτη και την κλείδα. Το βραχιόνιο συγκρατείται στη θέση του από το στροφικό πέταλο, μια ομάδα τεσσάρων μυών που καταλήγουν σε τένοντες και σχηματίζουν ένα κάλυμμα γύρω από την κεφαλή του βραχιονίου. Το στροφικό πέταλο συνδέει το βραχιόνιο με την ωμοπλάτη και επιτρέπει την ανύψωση και τη στροφή του χεριού.

Ανάμεσα στο στροφικό πέταλο και στο ακρώμιο υπάρχει ένας θύλακας που λειτουργεί ως λιπαντικό, ώστε οι τένοντες να ολισθαίνουν ελεύθερα. Όταν οι τένοντες τραυματιστούν, ο θύλακας μπορεί επίσης να φλεγμαίνει και να πονά.

Όταν ένας ή περισσότεροι τένοντες του στροφικού πετάλου υποστούν ρήξη, ο τένοντας αποκολλάται μερικώς ή πλήρως από την κεφαλή του βραχιονίου. Οι περισσότερες ρήξεις αφορούν τον υπερακάνθιο τένοντα.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η βλάβη ξεκινά ως ξέφτισμα του τένοντα και εξελίσσεται σταδιακά. Διακρίνονται σε:

• Μερική ρήξη, όπου ο τένοντας παραμένει προσκολλημένος στο οστό αλλά είναι λεπτότερος από το φυσιολογικό
• Ρήξη πλήρους πάχους, όπου τμήμα του τένοντα αποκολλάται από το οστό και, στις πλήρεις μορφές, δημιουργείται ουσιαστικά οπή στον τένοντα

Υπάρχουν δύο βασικές αιτίες. Η τραυματική ρήξη συμβαίνει σε πτώση με τεντωμένο το χέρι ή σε άρση βάρους με απότομη κίνηση, και μπορεί να συνοδεύει άλλες κακώσεις όπως κάταγμα κλείδας ή εξάρθρημα ώμου.

Η εκφυλιστική ρήξη είναι συχνότερη και οφείλεται σε σταδιακή φθορά του τένοντα με τα χρόνια. Συμβάλλουν η επαναλαμβανόμενη καταπόνηση από κινήσεις πάνω από το ύψος του ώμου και η μειωμένη αιμάτωση των τενόντων με την ηλικία, που περιορίζει την ικανότητα επούλωσης.

Ο κίνδυνος αυξάνεται μετά τα 40, σε όσους εργάζονται με τα χέρια ψηλά – ελαιοχρωματιστές, ξυλουργοί – και σε αθλητές με επαναλαμβανόμενες κινήσεις ώμου, όπως στο τένις, την κωπηλασία και την άρση βαρών. Στους νεότερους, οι περισσότερες ρήξεις είναι τραυματικές.

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:

• πόνος σε ηρεμία και τη νύχτα, ιδιαίτερα όταν ξαπλώνετε στον πάσχοντα ώμο
• πόνος κατά την ανύψωση και το κατέβασμα του χεριού ή σε συγκεκριμένες κινήσεις
• αδυναμία στην ανύψωση ή τη στροφή του χεριού
• αίσθημα τριξίματος κατά την κίνηση του ώμου σε ορισμένες θέσεις

Οι αιφνίδιες ρήξεις, όπως μετά από πτώση, προκαλούν συνήθως έντονο πόνο, ενώ μπορεί να γίνει αισθητό ένα «σπάσιμο» και άμεση αδυναμία στο χέρι. Οι σταδιακές ρήξεις ξεκινούν με ήπιο πόνο, που αρχικά εμφανίζεται μόνο όταν σηκώνετε το χέρι πάνω από το κεφάλι, και με τον καιρό γίνεται εντονότερος και σε ηρεμία. Ορισμένες ρήξεις δεν πονούν καθόλου, προκαλούν όμως αδυναμία.

Η εκτίμηση ξεκινά από το ιστορικό και την κλινική εξέταση, όπου ελέγχονται η ευαισθησία, το εύρος κίνησης και η δύναμη του χεριού σε διαφορετικές θέσεις. Εξετάζεται και ο αυχένας, ώστε να αποκλειστεί ότι ο πόνος προέρχεται από πίεση νεύρου.

Η ακτινογραφία δεν απεικονίζει τους τένοντες, γίνεται όμως για να αποκλειστούν άλλες αιτίες πόνου, όπως η αρθρίτιδα του ώμου. Η μαγνητική τομογραφία ή το υπερηχογράφημα αναδεικνύουν τους μαλακούς ιστούς και δείχνουν τη θέση και το μέγεθος της ρήξης.

Στο 80 έως 85% των ασθενών, η συντηρητική αγωγή ανακουφίζει τον πόνο και βελτιώνει τη λειτουργικότητα του ώμου. Περιλαμβάνει:

• ανάπαυση και περιορισμό των κινήσεων πάνω από το ύψος του ώμου
• τροποποίηση δραστηριοτήτων, με αποφυγή όσων προκαλούν πόνο
• μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα
• πρόγραμμα φυσικοθεραπείας με ασκήσεις ενδυνάμωσης και διατάσεις
• έγχυση κορτικοστεροειδούς, όταν δεν επαρκούν τα παραπάνω

Το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι αποφεύγονται οι κίνδυνοι του χειρουργείου. Το μειονέκτημα είναι ότι η ρήξη μπορεί να μεγαλώσει με τον χρόνο και ενδέχεται να χρειαστεί περιορισμός δραστηριοτήτων.

Η κύρια ένδειξη είναι ο πόνος που επιμένει παρά τη συντηρητική αγωγή. Το χειρουργείο εξετάζεται επίσης όταν:

• τα συμπτώματα διαρκούν 6 έως 12 μήνες
• η ρήξη είναι μεγάλη, άνω των 3 εκατοστών, με καλή ποιότητα των γύρω ιστών
• υπάρχει σημαντική αδυναμία και απώλεια λειτουργικότητας του ώμου
• η ρήξη προκλήθηκε από πρόσφατο τραυματισμό
• ο ασθενής είναι δραστήριος και χρησιμοποιεί τα χέρια του σε εργασία ή άθλημα πάνω από το ύψος του ώμου

Η αποκατάσταση συνίσταται συνήθως στην επανακαθήλωση του τένοντα στην κεφαλή του βραχιονίου. Σε μερική ρήξη μπορεί να αρκεί καθαρισμός και εξομάλυνση του τένοντα. Η επέμβαση εκτελείται με αρθροσκόπηση ώμου.

Οι πληροφορίες βασίζονται στις κατευθυντήριες οδηγίες και στο εκπαιδευτικό υλικό της American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo / AAOS Clinical Practice Guideline – Management of Rotator Cuff Injuries).