Ασβεστοποιός τενοντίτιδα στον ώμο και πώς αντιμετωπίζεται

Μέσα στον τένοντα σχηματίζεται μια εναπόθεση ασβεστίου, σε ένα ή σε περισσότερα σημεία. Όσο μένει «ήσυχη», μπορεί να μην ενοχλεί καθόλου. Όταν όμως η εναπόθεση βρίσκεται στη φάση της απορρόφησης ή προκαλεί μηχανικό ερεθισμό, μπορεί να προκαλέσει έντονη φλεγμονώδη αντίδραση και πόνο, ενώ μπορεί να τρίβεται κάτω από το ακρώμιο, το οστέινο «ταβάνι» του ώμου.

Αφορά κυρίως ανθρώπους 30 έως 60 ετών, λίγο συχνότερα γυναίκες, και μπορεί να εμφανιστεί στον έναν ή και στους δύο ώμους. Σε μελέτες, εναποθέσεις ασβεστίου έχουν βρεθεί περίπου στο 7% έως 17% των ανθρώπων με πόνο στον ώμο, ενώ μπορεί να υπάρχουν και σε ανθρώπους χωρίς συμπτώματα. Γιατί σε κάποιους σχηματίζονται άλατα και σε άλλους όχι, δεν είναι ακόμη γνωστό.

Η πάθηση περιγράφεται συνήθως σε τρεις κύριες φάσεις: την προασβεστοποιό, την ασβεστοποιό και τη μετασβεστοποιό. Στην προασβεστοποιό φάση συμβαίνουν κυτταρικές αλλαγές στον τένοντα και συχνά δεν υπάρχουν συμπτώματα. Στην ασβεστοποιό φάση σχηματίζεται η εναπόθεση και ακολουθούν περίοδοι σχηματισμού, ηρεμίας και τελικά απορρόφησής της. Στη μετασβεστοποιό φάση ο τένοντας αναδιαμορφώνεται σταδιακά και αντικαθίσταται από νέο ιστό.

Ο πιο δυνατός πόνος εμφανίζεται συνήθως όταν ο οργανισμός απορροφά τα άλατα. Ακούγεται παράδοξο, όμως στην ασβεστοποιό τενοντίτιδα ο ξαφνικός και έντονος πόνος μπορεί να αντιστοιχεί στη φάση της απορρόφησης και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει συμβεί νέα ρήξη ή τραυματισμός του τένοντα. Η απορροφητική φάση μπορεί να διαρκέσει από εβδομάδες έως μήνες, ενώ ο έντονος πόνος συχνά υποχωρεί νωρίτερα.

Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα είναι:

• πόνος στο μπροστινό ή στο πλάγιο μέρος του ώμου, που μερικές φορές απλώνεται προς το χέρι
• πόνος που μπορεί να ξεκινήσει ξαφνικά, χωρίς τραυματισμό, και να γίνει πολύ έντονος
• δυνατός πόνος όταν κινείτε τον ώμο
• πόνος τη νύχτα, που σας ξυπνά ή δεν σας αφήνει να ξαπλώσετε πάνω στον ώμο που πονά
• δυσκαμψία, αίσθημα αδυναμίας και δυσκολία να χρησιμοποιήσετε το χέρι στις καθημερινές δουλειές

Πόνο τη νύχτα μπορούν να προκαλέσουν και άλλες παθήσεις του ώμου. Για τις υπόλοιπες αιτίες, δείτε το άρθρο για τον νυχτερινό πόνο στον ώμο.

Τα συμπτώματα μοιάζουν με εκείνα άλλων συχνών παθήσεων του ώμου, και μερικές φορές η ασβεστοποιός τενοντίτιδα συνυπάρχει με αυτές. Τα άλατα μπορεί να προκαλέσουν σύνδρομο πρόσκρουσης, ενώ η πάθηση μπορεί να συνυπάρχει με παγωμένο ώμο ή με βλάβες του στροφικού πετάλου. Γι’ αυτό η σωστή διάγνωση έχει σημασία πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε θεραπεία.

Ο ορθοπαιδικός θα σας ρωτήσει πώς ξεκίνησε ο πόνος και θα εξετάσει τον ώμο. Θα πιέσει σε διάφορα σημεία για να βρει πού πονά, θα σας ζητήσει να κινήσετε το χέρι σε διαφορετικές κατευθύνσεις και θα ελέγξει τη δύναμή του. Αν ο πόνος είναι τόσο δυνατός που δεν μπορείτε να κουνήσετε το χέρι, θα το κινήσει ο ίδιος απαλά, για να δει πόσο έχει «πιαστεί» ο ώμος.

Η απλή ακτινογραφία δεν δείχνει τους τένοντες, μπορεί όμως να δείξει τα άλατα. Ο υπέρηχος μπορεί επίσης να εντοπίσει και να χαρακτηρίσει την εναπόθεση, να αξιολογήσει τους τένοντες και να χρησιμοποιηθεί για την καθοδήγηση επεμβατικών θεραπειών. Η μαγνητική τομογραφία δεν είναι απαραίτητη σε κάθε περίπτωση· μπορεί να ζητηθεί όταν χρειάζεται να ελεγχθούν καλύτερα οι μαλακοί ιστοί ή όταν υπάρχει υποψία άλλης βλάβης, όπως ρήξη του στροφικού πετάλου.

Να ξέρετε ότι άλατα φαίνονται μερικές φορές στην ακτινογραφία χωρίς να είναι αυτά που φταίνε για τον πόνο, γιατί τα άλατα δεν προκαλούν πάντα πόνο. Γι’ αυτό η ακτινογραφία έχει αξία μόνο μαζί με την εξέταση.

Στόχος είναι να ηρεμήσει ο πόνος και να ξαναβρεί ο ώμος την κίνησή του. Τις περισσότερες φορές η θεραπεία ξεκινά χωρίς χειρουργείο και πολλοί ασθενείς βελτιώνονται σταδιακά, αν και η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να θέλει από μερικές εβδομάδες έως μερικούς μήνες.

Τι μπορείτε να κάνετε μόνοι σας

• Περιορίστε για λίγο τις δραστηριότητες που προκαλούν πόνο, χωρίς όμως να ακινητοποιήσετε εντελώς τον ώμο.
• Κουνάτε το χέρι όσο σας επιτρέπει ο πόνος. Έτσι ο ώμος δεν «πιάνεται» και δεν αδυνατίζει, και σιγά σιγά επιστρέφετε στις κανονικές κινήσεις.
• Πάγος τυλιγμένος σε πετσέτα ή ζεστό επίθεμα μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο.
• Αντιφλεγμονώδη ή παυσίπονα βοηθούν στον πόνο. Πάρτε τα πάντα αφού ρωτήσετε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας, ειδικά αν έχετε και άλλα προβλήματα υγείας.

Φυσικοθεραπεία

Όταν ο οξύς πόνος υποχωρήσει, οι ασκήσεις βοηθούν τον ώμο να ξαναβρεί όλη του την κίνηση. Πρώτα έρχονται οι διατάσεις για το εύρος κίνησης και, όταν η κίνηση και ο πόνος βελτιωθούν, οι ασκήσεις ενδυνάμωσης. Δεν χρειάζονται όλοι φυσικοθεραπευτή. Αν όμως τα συμπτώματα επιμένουν, βοηθά ένα πρόγραμμα φτιαγμένο για τον δικό σας ώμο.

Ένεση κορτιζόνης

Αν ο πόνος δεν υποχωρεί με τα παραπάνω, ο γιατρός μπορεί να προτείνει μια ένεση κορτιζόνης στον θύλακο κάτω από το ακρώμιο, με ή χωρίς καθοδήγηση υπερήχου. Η κορτιζόνη μειώνει τη φλεγμονή και μπορεί να προσφέρει βραχυπρόθεσμη ανακούφιση από τον πόνο, ιδιαίτερα όταν υπάρχει έντονος ερεθισμός του υπακρωμιακού θυλάκου. Δεν απομακρύνει όμως την εναπόθεση ασβεστίου και το όφελος δεν είναι ίδιο σε όλους τους ασθενείς.

Κρουστικά κύματα και πλύση των αλάτων

Άλλες επιλογές που μπορεί να συζητηθούν είναι τα κρουστικά κύματα και η πλύση των αλάτων. Τα κρουστικά κύματα στέλνουν ενέργεια στα βαθύτερα σημεία του ώμου, με στόχο να επηρεάσουν την εναπόθεση και να μειώσουν τον πόνο. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε επίμονα συμπτώματα, αν και η αποτελεσματικότητα διαφέρει ανάλογα με τον τύπο και την ένταση της θεραπείας.

Στην πλύση, ο γιατρός τοποθετεί μια βελόνα μέσα στη συλλογή, συνήθως με τη βοήθεια υπερήχου, τη «σπάει» με φυσιολογικό ορό και, όπου γίνεται, αναρροφά τα άλατα. Η πλύση μπορεί να συνδυαστεί με ένεση κορτιζόνης.

Η πλύση με υπερηχογραφική καθοδήγηση μπορεί να συζητηθεί σε επιλεγμένους ασθενείς με επίμονα συμπτώματα, όμως τα νεότερα δεδομένα δεν δείχνουν σταθερό όφελος για όλους. Μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη με εικονική θεραπεία δεν έδειξε υπεροχή της πλύσης με κορτιζόνη έναντι sham θεραπείας στους 4 ή στους 24 μήνες, ενώ νεότερες μετα-αναλύσεις χαρακτηρίζουν την ποιότητα των διαθέσιμων δεδομένων χαμηλή έως πολύ χαμηλή. Γι’ αυτό η απόφαση για αυτές τις θεραπείες παίρνεται μαζί με τον γιατρό.

Αρθροσκόπηση

Χειρουργείο χρειάζεται μόνο όταν οι υπόλοιπες θεραπείες δεν ελέγχουν τον πόνο, και αφορά ένα μικρό ποσοστό ασθενών με επίμονα συμπτώματα παρά την κατάλληλη συντηρητική θεραπεία. Γίνεται συνήθως με αρθροσκόπηση ώμου: μέσα από πολύ μικρές τομές ο χειρουργός βλέπει το εσωτερικό του ώμου με μια κάμερα, αφαιρεί τα άλατα και, αν χρειάζεται, αντιμετωπίζει στην ίδια επέμβαση και άλλα προβλήματα, όπως μια ρήξη του τένοντα.

Μετά την επέμβαση το χέρι μένει για λίγο σε ανάρτηση και ακολουθεί πρόγραμμα ασκήσεων. Ο πόνος υποχωρεί πλήρως συνήθως σε 2 έως 4 μήνες, μερικές φορές όμως χρειάζεται έως και έναν χρόνο.

Κλείστε ραντεβού αν ο πόνος στον ώμο ήρθε ξαφνικά και είναι έντονος, αν ο ώμος έχει «πιαστεί» ή αν ο πόνος σας ξυπνά τη νύχτα. Η έγκαιρη διάγνωση βοηθά να ξεχωρίσει η ασβεστοποιός τενοντίτιδα από άλλες παθήσεις και να ξεκινήσει η σωστή θεραπεία. Αν τα συμπτώματα επανεμφανιστούν μετά από προηγούμενο επεισόδιο, χρειάζεται νέα εκτίμηση ώστε να διαπιστωθεί αν πρόκειται για την ίδια πάθηση ή για διαφορετική αιτία πόνου στον ώμο.