Ρήξη μηνίσκου και περπάτημα: πότε επιτρέπεται, τι να αποφεύγετε και πότε χρειάζεται εξέταση
Κύστη Baker
Η κύστη Baker διαγνώσθηκε πρώτη φορά από τον Baker το 1877. Αναφέρεται στην ύπαρξη κυστών αρθρικού υγρού (ορογόνο κύστης) στην ιγνυακή χώρα, στο πίσω μέρος του γονάτου και οι οποίες έλαβαν το όνομά του.
Η εμφάνιση των ιγνυακών κυστών είναι συχνότερη στις ηλικίες των 4-7 ετών και των 35-70 ετών. Η εμφάνισή της σε νεαρές ηλικίες δεν συνδυάζεται με αρθροπάθεια ή τραύμα. Αντίθετα, η εμφάνιση κύστης του Baker σε μεγαλύτερη ηλικία συνδυάζεται με αυξημένη παραγωγή αρθρικού υγρού στα νοσήματα: οστεοαρθρίτιδα, ρευματοειδής αρθρίτιδα, τραυματισμό του γόνατος και ειδικότερα ρήξη μηνίσκου και βλάβη του χόνδρου.
Η διάγνωση για κύστη Baker γίνεται μέσω του υπερηχογραφήματος Doppler. Είναι σημαντικό στη διάγνωση της κύστης του Baker από την εν τω βάθει θρομβοφλεβίτιδα. Πρώτα πρέπει να αποκλειστεί η ύπαρξη θρομβοφλεβίτιδας και έπειτα να ελεγχθεί η παρουσία ή μη της κύστης του Baker.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Αρκετές κύστεις Baker δεν προκαλούν ενοχλήματα και βρίσκονται τυχαία, σε εξέταση που έγινε για άλλο λόγο, και όταν δεν ενοχλούν συνήθως δεν χρειάζονται θεραπεία. Το κύριο σύμπτωμα είναι ένα μαλακό εξόγκωμα στο πίσω μέρος του γονάτου, που φαίνεται πιο καθαρά όταν στέκεστε όρθιοι. Μπορεί επίσης να υπάρχουν:
- πόνος στο γόνατο ή στο πόδι
- σφίξιμο, δυσκαμψία ή αίσθημα πίεσης πίσω από το γόνατο
- δυσκολία στο λύγισμα του γονάτου
- «κλικ» κατά την κίνηση
Τα ενοχλήματα συχνά χειροτερεύουν μετά από περπάτημα. Αν ο πόνος ή το πρήξιμο στη γάμπα αυξηθούν ξαφνικά, ή εμφανιστούν μελάνιασμα, ζεστό και κόκκινο δέρμα, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση την ίδια μέρα, γιατί μπορεί να έχει σπάσει η κύστη ή να υπάρχει θρόμβος στις φλέβες του ποδιού. Δύσπνοια ή πόνος στο στήθος μαζί με πόνο και πρήξιμο στο πόδι χρειάζονται άμεση μετάβαση στα επείγοντα.
Πώς αντιμετωπίζεται η κύστη Baker;
Η κύστη Baker δεν χρειάζεται πάντα θεραπεία. Συχνά υποχωρεί μόνη της, ιδίως στα παιδιά, ή όταν αντιμετωπιστεί η πάθηση του γονάτου που την προκάλεσε, και η βελτίωση μπορεί να πάρει από μερικούς μήνες έως και μερικά χρόνια. Όταν τα συμπτώματα ενοχλούν, οι επιλογές είναι:
- Παυσίπονα ή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, για τον πόνο και το πρήξιμο
- Έγχυση κορτικοστεροειδούς μέσα στο γόνατο
- Φυσικοθεραπεία, για την κίνηση και τη δύναμη του γονάτου
- Παρακέντηση, δηλαδή αφαίρεση του υγρού από την κύστη
Χειρουργείο χρειάζεται σε λίγες περιπτώσεις, όταν μια μεγάλη κύστη προκαλεί πόνο ή περιορίζει την κίνηση του γονάτου παρά τη συντηρητική αγωγή. Η απλή αφαίρεση της κύστης χωρίς αντιμετώπιση της αιτίας συνοδεύεται από υψηλά ποσοστά υποτροπής. Γι’ αυτό με αρθροσκόπηση αντιμετωπίζεται πρώτα η βλάβη μέσα στην άρθρωση και διευρύνεται το άνοιγμα που συνδέει την κύστη με την άρθρωση, ώστε να μη λειτουργεί πια σαν βαλβίδα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις αφαιρείται και το τοίχωμα της κύστης. Σε συγκεντρωτική ανάλυση μελετών, αυτή η προσέγγιση είχε επιτυχία σε περισσότερους από 9 στους 10 ασθενείς.
Γιατί υποτροπιάζει η κύστη Baker;
Η κύστη σχηματίζεται συνήθως από τη διάταση ενός φυσιολογικού θυλάκου στο έσω και πίσω μέρος του γονάτου, ανάμεσα στους τένοντες του γαστροκνημίου και του ημιυμενώδους μυός. Ο θύλακος επικοινωνεί με την άρθρωση μέσω μιας πτυχής που λειτουργεί σαν βαλβίδα μονής κατεύθυνσης: το αρθρικό υγρό περνά προς την κύστη, αλλά δεν μπορεί να επιστρέψει. Στους ενήλικες σχεδόν πάντα υπάρχει μια πάθηση του γονάτου που αυξάνει την παραγωγή υγρού. Συχνότερη είναι η ρήξη μηνίσκου, ακολουθούν η ρήξη του πρόσθιου χιαστού και η βλάβη του αρθρικού χόνδρου, ενώ κύστη μπορούν να προκαλέσουν και η αρθρίτιδα του γόνατος, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η ουρική αρθρίτιδα. Όσο η αιτία παραμένει και η βαλβίδα λειτουργεί, το υγρό συνεχίζει να συγκεντρώνεται και η κύστη μπορεί να ξαναγεμίσει, ακόμη και μετά από παρακέντηση ή χειρουργική αφαίρεση. Γι’ αυτό η θεραπεία στοχεύει στην αιτία και όχι μόνο στην ίδια την κύστη.
Αποκατάσταση
Όσο η κύστη υποχωρεί, τα ενοχλήματα ανακουφίζονται με ξεκούραση του γονάτου, πάγο τυλιγμένο σε πανί για περίπου 10 λεπτά κάθε φορά, ανύψωση του ποδιού σε ένα μαξιλάρι και απλά παυσίπονα. Αν η κύστη σπάσει, ο πόνος και το πρήξιμο είναι εντονότερα για μερικές εβδομάδες, μέχρι να υποχωρήσει το οίδημα. Η φυσικοθεραπεία βοηθά το γόνατο να ξαναβρεί την κίνηση και τη δύναμή του. Μετά από αρθροσκόπηση, ο χρόνος επιστροφής σε πλήρη δραστηριότητα εξαρτάται κυρίως από τη βλάβη που αντιμετωπίστηκε μέσα στην άρθρωση, για παράδειγμα αν ο μηνίσκος συρράφτηκε ή αφαιρέθηκε τμήμα του, και τον καθορίζει ο χειρουργός σας.
Πηγές
- NHS, Baker’s cyst.
https://www.nhs.uk/conditions/bakers-cyst/ - Journal of Orthopaedic Surgery and Research, Surgical treatment of popliteal cyst: a systematic review and meta-analysis.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4754995/