Ρήξη μηνίσκου και περπάτημα: πότε επιτρέπεται, τι να αποφεύγετε και πότε χρειάζεται εξέταση
Ρήξη μηνίσκου και περπάτημα: πότε επιτρέπεται, τι να αποφεύγετε και πότε χρειάζεται εξέταση
Μια απότομη στροφή στο γήπεδο, ένα στραβοπάτημα στη σκάλα ή ένας πόνος στο γόνατο που ήρθε σιγά σιγά, χωρίς να θυμάστε κάποιο χτύπημα. Όταν η εξέταση ή η μαγνητική δείξει ρήξη μηνίσκου, η πρώτη πρακτική ερώτηση είναι σχεδόν πάντα η ίδια: μπορώ να περπατάω ή θα το χειροτερέψω;
Όταν η ρήξη είναι μικρή ή σταθερή, οι περισσότεροι μπορούν να περπατούν σε ίσιο δρόμο, και η πλήρης ακινησία δεν βοηθά το γόνατο. Υπάρχουν όμως σημάδια που δείχνουν ότι το γόνατο χρειάζεται λιγότερο φορτίο και εξέταση χωρίς καθυστέρηση. Παρακάτω θα βρείτε ποια είναι αυτά, πώς να φροντίσετε το γόνατο τις πρώτες ημέρες, τι να αποφεύγετε μέχρι να σας δει ορθοπαιδικός και τι αλλάζει στο περπάτημα μετά από αρθροσκόπηση.
Ο μηνίσκος και ο ρόλος του στο περπάτημα
Κάθε γόνατο έχει δύο μηνίσκους: τον έσω, στην εσωτερική πλευρά της άρθρωσης, και τον έξω, στην εξωτερική. Είναι ελαστικοί χόνδρινοι σχηματισμοί σε σχήμα C, που βρίσκονται ανάμεσα στο μηριαίο οστό και την κνήμη. Προστατεύουν τα οστά όταν κινείστε και μοιράζουν τα φορτία μέσα στην άρθρωση.
Γι’ αυτό πολλοί ασθενείς με ρήξη μηνίσκου πονούν στο περπάτημα, κυρίως όταν αλλάζουν κατεύθυνση. Συχνή είναι επίσης η ενόχληση μετά από βαθύ κάθισμα και το πρήξιμο, που οφείλεται σε υγρό μέσα στην άρθρωση.
Οι ρήξεις χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες:
- 1
Τραυματική. Προκαλείται συνήθως από στροφή του γόνατος στον αθλητισμό, αλλά μπορεί να συμβεί και με μια μικρότερη στροφή, όπως όταν σηκώνεστε από την καρέκλα. Είναι συχνότερη σε νεότερους και μεσήλικες, ιδίως σε όσους αθλούνται.
- 2
Εκφυλιστική. Εμφανίζεται χωρίς σημαντικό τραυματισμό, σε μεσήλικες και μεγαλύτερους, και συχνά συνοδεύει την αρθρίτιδα του γόνατος. Ο πόνος ξεκινά σιγά σιγά, το γόνατο πρήζεται λίγο και ενοχλεί σε ορισμένες κινήσεις, για παράδειγμα όταν κάθεστε ή ανεβαίνετε σκάλες.
Τις διαφορές τους, και το πότε η καθεμιά χρειάζεται χειρουργείο, θα τις βρείτε στο άρθρο Ρήξη μηνίσκου: πότε χρειάζεται χειρουργείο και πότε όχι.
Μπορώ να περπατάω με ρήξη μηνίσκου;
Αν η ρήξη είναι μικρή ή σταθερή, συνήθως ναι. Σε ίσιο έδαφος οι περισσότεροι περπατούν με μια ήπια ενόχληση, και η ελεγχόμενη βάδιση είναι προτιμότερη από την πλήρη ακινησία.
Τις πρώτες ημέρες μετά τον τραυματισμό, στόχος είναι να ηρεμήσει το γόνατο:
- Λιγότερο φορτίο. Σταματήστε την άθληση και ξεκουράστε το γόνατο όσο μπορείτε, χωρίς όμως να το κρατάτε εντελώς ακίνητο. Μετά από λίγες ημέρες ξεκούρασης, ξεκινήστε σιγά σιγά ήπιες κινήσεις.
- Λιγότερο πρήξιμο. Βάζετε πάγο τυλιγμένο σε πετσέτα για έως 20 λεπτά κάθε 2 με 3 ώρες, φοράτε ελαστικό επίδεσμο ή επιγονατίδα στήριξης, που τη βγάζετε τη νύχτα, και κρατάτε το πόδι ψηλά, πάνω σε ένα μαξιλάρι, όσο συχνά γίνεται.
- Λιγότερος πόνος. Για το κατάλληλο παυσίπονο, αλλά και για το είδος της επιγονατίδας, μπορείτε να ρωτήσετε τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σας.
Τις ίδιες ημέρες μη βάζετε ζέστη στο γόνατο, ούτε θερμοφόρα ούτε ζεστό μπάνιο, και μην κάνετε μασάζ στο γόνατο.
Το ίδιο το γόνατο σας δείχνει πόσο μπορείτε να το φορτίσετε. Όταν το περπάτημα κάνει τον πόνο χειρότερο, ή όταν μετά το περπάτημα το γόνατο πρήζεται, κλειδώνει ή «φεύγει», περιορίστε το περπάτημα και ζητήστε εξέταση από ορθοπαιδικό. Η συνεχής φόρτιση μιας ασταθούς ρήξης μπορεί να φθείρει τον χόνδρο της άρθρωσης.
Χρειάζεται προσοχή και σε κάτι ακόμη: αν περπατήσατε κανονικά αμέσως μετά τον τραυματισμό, αυτό δεν αποκλείει τη ρήξη, γιατί το πρήξιμο μπορεί να αρχίσει ώρες ή και ημέρες αργότερα.
Από τι εξαρτάται πόσο μπορείτε να περπατάτε
Δεν συμπεριφέρονται όλες οι ρήξεις με τον ίδιο τρόπο. Το πόσο και πώς μπορείτε να περπατάτε εξαρτάται κυρίως από:
- 1
Το μέγεθος της ρήξης. Μια ρήξη κάτω από 5 χιλιοστά έχει καλές πιθανότητες να κλείσει χωρίς επέμβαση, κυρίως σε νεότερους ανθρώπους. Όταν η ρήξη είναι μεγαλύτερη ή τα συμπτώματα πιο έντονα, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση.
- 2
Τη θέση της. Το εξωτερικό τμήμα του μηνίσκου έχει καλή αιμάτωση και μπορεί να επουλωθεί. Γι’ αυτό οι μικρές ρήξεις σε αυτή την περιοχή αντιμετωπίζονται συχνά συντηρητικά.
- 3
Το σχήμα της. Ορισμένες ρήξεις μπορεί να χρειαστούν χειρουργείο νωρίτερα: η ρήξη «λαβής κάδου», μια μεγάλη ρήξη κατά μήκος του μηνίσκου που μετατοπίζεται μέσα στην άρθρωση, οι πλήρεις ακτινωτές ρήξεις και οι ρήξεις της ρίζας του μηνίσκου σε νεότερους ανθρώπους. Η ρήξη της ρίζας, αν αμεληθεί, μπορεί να οδηγήσει γρήγορα σε αρθρίτιδα.
- 4
Αν το γόνατο κλειδώνει ή «φεύγει». Το κλείδωμα ανήκει στα λεγόμενα μηχανικά συμπτώματα και, όπως και η αίσθηση αστάθειας, είναι λόγος για εξέταση από ορθοπαιδικό.
- 5
Την ηλικία και τη δραστηριότητά σας. Δεν έχουν τις ίδιες ανάγκες ένας νέος αθλητής και κάποιος που θέλει απλώς να περπατά άνετα στην καθημερινότητά του.
- 6
Την κατάσταση του υπόλοιπου γονάτου, για παράδειγμα αν υπάρχει και αρθρίτιδα γόνατος.
Μια ρήξη μηνίσκου μπορεί να βελτιωθεί και μόνη της, χωρίς θεραπεία. Χρειάζεται όμως υπομονή, γιατί η επούλωση δεν είναι γρήγορη.
Τι να αποφεύγετε μέχρι την εξέταση
Μέχρι να σας εξετάσει ορθοπαιδικός, περπατήστε όσο σας επιτρέπει ο πόνος και αποφύγετε τις κινήσεις που φορτίζουν περισσότερο τον μηνίσκο.
Στην καθημερινότητα:
- στροφές του κορμού με το πέλμα ακίνητο στο έδαφος
- βαθύ κάθισμα (οκλαδόν) και γονάτισμα
- περπάτημα σε ανώμαλο έδαφος
- σήκωμα και μεταφορά βαρών
- πολλές σκάλες μέσα στη μέρα, ιδιαίτερα όταν πονάτε (δείτε γιατί πονάει το γόνατο στις σκάλες)
Στον αθλητισμό, αποφύγετε τα αθλήματα με απότομες αλλαγές κατεύθυνσης, άλματα και προσγειώσεις, όπως το ποδόσφαιρο και το μπάσκετ.
Αξίζει να τα προσέχετε και αφού ηρεμήσει το γόνατο: το γονάτισμα, το βαθύ κάθισμα, η συχνή μεταφορά βαρών και το συχνό ανέβασμα σκάλας έχουν συνδεθεί με μεγαλύτερο κίνδυνο τραυματισμού του μηνίσκου.
Πότε πρέπει να σταματήσετε και να εξεταστείτε
Τα περισσότερα συμπτώματα μιας ρήξης μηνίσκου δεν είναι επείγοντα. Κάποια όμως δεν πρέπει να περιμένουν.
Πηγαίνετε στα επείγοντα αν το γόνατο έχει αλλάξει σχήμα ή μοιάζει να έχει βγει από τη θέση του, ή αν νιώθετε μυρμήγκιασμα ή δεν έχετε αίσθηση στο γόνατο, στο πόδι ή στα δάχτυλα. Μην οδηγήσετε μόνοι σας.
Ζητήστε ιατρική εκτίμηση την ίδια μέρα αν δεν μπορείτε να πατήσετε το πόδι ή να περπατήσετε, αν ο πόνος είναι πολύ έντονος μετά από πτώση ή χτύπημα, αν δεν μπορείτε να λυγίσετε ή να τεντώσετε το γόνατο, ή αν το γόνατο είναι πρησμένο και ζεστό, ιδίως όταν έχετε και πυρετό ή ρίγη. Όταν το γόνατο «κλειδώνει», συνήθως φταίει ένα κομμάτι του μηνίσκου που έχει μετατοπιστεί και μπλοκάρει την άρθρωση, και αυτό χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση.
Κλείστε ραντεβού με ορθοπαιδικό όταν ο πόνος σας εμποδίζει στις καθημερινές σας δραστηριότητες ή στον ύπνο, όταν χειροτερεύει ή επανέρχεται, όταν τα μέτρα στο σπίτι δεν φέρνουν βελτίωση, όταν η πρωινή δυσκαμψία κρατά πάνω από μισή ώρα, και όταν το πρήξιμο ξαναεμφανίζεται ή το γόνατο «φεύγει» συχνά.
Για τους ήχους και το μάγκωμα θα βρείτε περισσότερα στο άρθρο Τρίξιμο, κρακ και μάγκωμα στο γόνατο: πότε πρέπει να ανησυχήσετε, και για το πρήξιμο στο Τι σημαίνει όταν έχω οίδημα στο γόνατο;
Χρειάζεται χειρουργείο;
Δεν καταλήγει κάθε ρήξη μηνίσκου στο χειρουργείο. Στις εκφυλιστικές ρήξεις χωρίς κλείδωμα, δοκιμάζεται πρώτα η συντηρητική θεραπεία με φυσικοθεραπεία για τουλάχιστον 3 μήνες, και μετά εξετάζεται αν χρειάζεται επέμβαση. Ακόμη και σε ορισμένες τραυματικές ρήξεις, όταν το γόνατο είναι σταθερό, ένα οργανωμένο πρόγραμμα ασκήσεων μπορεί να αποτελεί επιλογή.
Η αρθροσκόπηση γόνατος προτείνεται όταν η συντηρητική θεραπεία δεν φέρνει αποτέλεσμα, όταν το γόνατο κλειδώνει, ή σε ρήξεις που από τη φύση τους χρειάζονται έγκαιρη επέμβαση. Η απόφαση παίρνεται μετά από κλινική εξέταση και όχι μόνο από τη μαγνητική. Για τη διάγνωση και τις επιλογές θεραπείας δείτε τη σελίδα για τη ρήξη μηνίσκου.
Περπάτημα μετά από αρθροσκόπηση μηνίσκου
Το πότε θα περπατήσετε κανονικά μετά την επέμβαση εξαρτάται από το τι έγινε στον μηνίσκο:
- 1
Μερική μηνισκεκτομή, δηλαδή αφαίρεση του κομματιού που έχει σχιστεί. Το περπάτημα με πλήρη φόρτιση επιτρέπεται νωρίς, συνήθως σχεδόν αμέσως, ανάλογα με τα συμπτώματα. Οι πατερίτσες χρησιμοποιούνται, αν χρειαστούν, μέχρι να ομαλοποιηθεί το βάδισμα, και η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες γίνεται συνήθως σε 1 έως 2 εβδομάδες.
- 2
Συρραφή μηνίσκου. Εδώ ο μηνίσκος πρέπει να επουλωθεί, γι’ αυτό η φόρτιση εξαρτάται από τον τύπο της ρήξης που συρράφτηκε. Σε ορισμένες κάθετες ρήξεις επιτρέπεται πλήρης φόρτιση από νωρίς, ενώ σε άλλες, όπως οι ακτινωτές ρήξεις και οι ρήξεις της ρίζας, η φόρτιση περιορίζεται για 4 έως 6 εβδομάδες. Το βαθύ κάθισμα, τα άλματα και οι περιστροφικές κινήσεις αποφεύγονται για τουλάχιστον 4 μήνες.
Σε κάθε περίπτωση, το πρόγραμμα προχωρά με βάση το πώς ανταποκρίνεται το γόνατο, δηλαδή το πρήξιμο, το εύρος κίνησης και τη δύναμη του τετρακέφαλου μυός, και όχι μόνο με βάση τις εβδομάδες που πέρασαν.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς καταλαβαίνω ότι έχω ρήξη μηνίσκου;
Μόνοι σας δεν μπορείτε να είστε σίγουροι, γιατί τα συμπτώματα μοιάζουν πολύ με εκείνα ενός διαστρέμματος. Υποψία ρήξης δημιουργούν ο πόνος και η ευαισθησία στο γόνατο, η δυσκολία να το λυγίσετε ή να το τεντώσετε, ένα γόνατο που «φεύγει» όταν προσπαθείτε να σηκωθείτε και ένα τρίξιμο ή «κλικ» όταν το κινείτε. Το πρήξιμο και η δυσκαμψία δεν εμφανίζονται πάντα αμέσως, αλλά μπορεί να αρχίσουν ώρες ή ημέρες αργότερα. Αν θυμάστε συγκεκριμένη στροφή ή πτώση με άμεσο πόνο, η ρήξη είναι πιθανότερα τραυματική, ενώ ο πόνος που έρχεται σταδιακά, κυρίως μετά τα 40, ταιριάζει περισσότερο σε εκφυλιστική. Τη διάγνωση τη βάζει ο ορθοπαιδικός, με κλινική εξέταση και απεικονιστικό έλεγχο.
Μπορώ να περπατάω αν η μαγνητική δείχνει μερική ρήξη μηνίσκου;
Η λέξη «μερική» στη γνωμάτευση δεν αρκεί από μόνη της για να απαντηθεί αυτή η ερώτηση. Αυτό που μετράει είναι το μέγεθος, η θέση και το σχήμα της ρήξης, και κυρίως πώς συμπεριφέρεται το γόνατο. Αν η ρήξη είναι μικρή ή σταθερή, το περπάτημα σε ίσιο έδαφος συνήθως δεν είναι πρόβλημα. Αν όμως το γόνατο κλειδώνει, πρήζεται ή «φεύγει», χρειάζεται λιγότερο φορτίο και εξέταση. Σε ανθρώπους μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας, εκφυλιστικές αλλοιώσεις του μηνίσκου βρίσκονται συχνά τυχαία στη μαγνητική, χωρίς να είναι απαραίτητα η αιτία του πόνου. Γι’ αυτό η γνωμάτευση διαβάζεται πάντα μαζί με την κλινική εξέταση.
Γίνεται να αντιμετωπιστεί η ρήξη μηνίσκου χωρίς χειρουργείο;
Σε πολλές περιπτώσεις, ναι. Στις εκφυλιστικές ρήξεις, η φυσικοθεραπεία είναι η πρώτη επιλογή θεραπείας και συνδυάζει ασκήσεις με την επίβλεψη φυσικοθεραπευτή και ασκήσεις στο σπίτι. Μικρές ρήξεις στο καλά αιματούμενο εξωτερικό τμήμα του μηνίσκου έχουν επίσης καλή πιθανότητα να επουλωθούν. Δείτε τις ασκήσεις για την αποκατάσταση της ρήξης μηνίσκου, που γίνονται πάντα σε συνεννόηση με τον ορθοπαιδικό και τον φυσικοθεραπευτή σας.
Πόσο χρόνο χρειάζεται για να γίνει καλά μια ρήξη μηνίσκου;
Εξαρτάται από τη ρήξη και τη θεραπεία. Με τη συντηρητική θεραπεία, το αποτέλεσμα κρίνεται συνήθως μετά από τουλάχιστον 3 μήνες τακτικής φυσικοθεραπείας. Μετά από μερική μηνισκεκτομή, οι οδηγίες για επιστροφή στο περπάτημα, στη δουλειά και στον αθλητισμό κυμαίνονται συνήθως από 4 έως 12 εβδομάδες, ενώ μετά από συρραφή χρειάζονται αρκετοί μήνες. Σε κάθε περίπτωση, η επιστροφή κρίνεται με βάση τη λειτουργία του γονάτου και όχι μόνο με το ημερολόγιο.
Πηγές
- NHS, Meniscus tear (knee cartilage damage).
https://www.nhs.uk/conditions/meniscus-tear/ - Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy, Surgical management of degenerative meniscus lesions: the 2016 ESSKA meniscus consensus.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5331096/ - Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy, The formal EU-US Meniscus Rehabilitation 2024 Consensus: An ESSKA-AOSSM-AASPT initiative. Part I: Rehabilitation management after meniscus surgery (meniscectomy, repair and reconstruction).
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12310086/ - Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy, The formal EU-US Meniscus Rehabilitation 2024 Consensus: An ESSKA-AOSSM-AASPT initiative. Part II: Prevention, non-operative treatment and return to sport.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12310080/
Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση από τον θεράποντα ιατρό.
Κλείστε το ραντεβού σας
Συμπληρώστε τη φόρμα και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας για την εξατομικευμένη αξιολόγηση της περίπτωσής σας.
Προτιμάτε τηλέφωνο; Καλέστε στο +30 213 029 9117 ή στείλτε email στο info@athensorthoexperts.gr